Budo Etiquette
Wat is een Hakama?
De hakama is de wijde, geplooide broek die je in verschillende Japanse krijgskunsten ziet. Het kledingstuk verbindt hedendaagse training met een lange kledingtraditie, maar de regels verschillen per school.
Een kledingstuk met een geschiedenis
De hakama bestond in Japan lang voordat moderne krijgskunsten hun huidige vorm kregen. Het kledingstuk werd in uiteenlopende sociale en ceremoniële contexten gedragen, niet alleen door samurai. Er zijn verschillende uitvoeringen, waaronder een model met afzonderlijke broekspijpen. Binnen Aikido, Kendo en Kyudo maakt de hakama vaak deel uit van de trainingskleding. Het verhaal dat hij speciaal ontworpen zou zijn om voetwerk voor een tegenstander te verbergen, wordt veel verteld, maar is geen betrouwbare algemene verklaring voor zijn oorsprong. Voor een beoefenaar is belangrijker dat de hakama goed past en vrij bewegen mogelijk maakt.
Plooien, waarden en aandacht
Een gebruikelijke budo-hakama heeft zeven plooien. Binnen sommige tradities worden die verbonden met waarden zoals rechtvaardigheid, respect, oprechtheid en trouw. De precieze uitleg en de lijst met deugden kunnen per school verschillen. Zie deze symboliek daarom als een manier waarop een gemeenschap betekenis geeft aan het kledingstuk, niet als één universele historische regel. Na de training vouw je de hakama zorgvuldig. Dat houdt de plooien in vorm en is tegelijk een eenvoudig moment van aandacht. Je rondt de les af, verzorgt je materiaal en maakt het klaar voor een volgende training.
Wanneer mag je hem dragen?
Dat hangt af van de dojo en de organisatie. In sommige Aikido-scholen dragen alleen beoefenaars met een dangraad een hakama. Elders mag of moet hij eerder worden gedragen. Ook voorschriften voor kleur en knopen verschillen. Vraag daarom je leraar naar de plaatselijke afspraken voordat je er een koopt. Een hakama is geen bewijs dat iemand beter of wijzer is. Verantwoordelijkheid op de mat blijkt uit veilig trainen, zorgvuldig luisteren en respect voor je partner. Zorg dat de banden vastzitten en de lengte geen struikelgevaar oplevert. Laat een ervaren beoefenaar je de eerste keren helpen.
Traditie krijgt waarde door wat je ermee doet. Draag en verzorg de hakama met aandacht, maar laat vooral je handelen op de mat spreken.